IJHE Üye Girişi Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi Üye Girişi

KullanıcıAdı: Parola : Şifremi Unuttum Şifremi Unuttum

Makale Detayı


Başlık: 17. YÜZYILDA YAZILAN BİR SİYASETNAME METNİ: HİLYETÜ’L-MÜLÛK
Title: A SIYASATNAMEH IN 17TH CENTURY WRITTEN: HİLYETA’L-MULÛK
Yazar(lar) : Erdal AYDIN
Kategori : Beşeri Bilimler
Türü : Telif
Baskı : Cilt/Volume:5 Sayı/Issue:10
Sayfa : 266-274



Özet

Türk yazı dilinin 17. yüzyıldaki tarihî gelişimini daha sağlıklı bir şekilde ortaya koyabilmek amacıyla üzerinde çalışmaya değer bulduğumuz Hilyetü’l-Mülûk adlı eser, Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde nesir türünde yazılmış bir siyasetnamedir. Hilyetü’l-Mülûk, İranlı Seyyid Ali Hamedanî’nin Zahiretü'l-Mülûk adlı eserinin mütercim Muhammed bin Hüseyin tarafından Sultan İbrahim adına yapılmış, 07 Kasım 1642 tarihli bir tercümesidir. Eserin tek nüshası, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinin Hazine bölümünde 360 numarada kayıtlıdır. 201 varaktan oluşan eser, nesih hattıyla yazılmış olup her varakta 19 satır bulunmaktadır. 047b-048b ve 075b-090b aralığında bulunan toplam 18 varakta derkenarlar yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Metin harekesizdir; fakat genellikle ayet ve hadislerde hareke kullanılmıştır. Eser, ikisi mütercime ait olmak üzere toplam 12 bölümden meydana gelmektedir. 075a’ya kadar olan bölümler mütercimin tercümesine ekleme yaptığı bölümlerdir. Eklenen bölümlerin oldukça hacimli olması ve tercümeye farklı bir isim verilmesi, eserin telif/tercüme bir eser olduğunu göstermektedir. Mütercimin bu maksatla eserine özgününden farklı olarak Hilyetü’l-Mülûk adını vermeyi uygun bulduğu kıymetlendirilmektedir. Eserin birinci bölümüne kadar olan bölümde mütercim Arapça-Farsça terkipleri fazla, süslü bir anlatımı tercih etmiştir. Olay anlatımında ve çevirilerde genellikle sade, akıcı bir dil kullanmıştır. Genellikle damak uyumu sağlansa da aykırı kullanımlar eserde sayıca fazladır. Dudak uyumuna girmeye başlayan sözcükler ise 17. Yüzyıl Türkçesinin, Türkiye Türkçesine yönelen bir sürece girmeye başladığını göstermektedir. Eserde emir/istek kipinin 1. çoğul şahıs eki olarak kullanılan -A Uz ekinin durumu dikkat çekicidir. Makalemizde eserin künye bilgileri, yazarı, muhteva ve içeriği hakkında bilgiler verilmeye çalışılarak tarafımızca doktora çalışmamız olan eser ana hatlarıyla tanıtılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hilyetü’l-Mülûk, Siyasetname, Zahiretü'l-Mülûk, Osmanlı Türkçesi.

Abstract

Hilyeta'l-Mulûk is a siyasatnameh that written in prose of Ottoman Turkish which we found worthy to work on in order to reveal the historical development of Turkish written language correctly in the 17th century. Hilyeta’l-Mulûk was translated by Muhammad bin Huseyin in the name of Sultan Ibrahim, from Iran's Sayyid Ali Hamedani’s Zahiretal-Mulûk. It was translated in 07 November 1642. The only copy of this work is registered in the Treasury Department of the Library of Topkapı Palace Museum. The work, which consists of 201 foil, is written in naskh and there are 19 lines in each foil. A total of 18 foils in the range 047b-048b and 075b-090b were used marginal notes extensively. The work is not vowel point; however generally in ayats and hadiths were used vowel point. The work consists of 12 chapters and them of two has my translator. In this work, the sections up to 075 are the sections that the translator adds to the translation. The fact that the appendices are quite voluminous, and the translation is given a different name means that the work is a copyrighted / translated work. For this purpose, unlike his original work, the translator is valued as Hilyeta’l-Mulûk. In the first part of the work, the Arabic and Persian compositions preferred more than a fancy expression. In this work, translator often used a plain, fluent language in the event narrative and translations. Generally, palate harmony is provided, although the number of uses in the contrary. The words of a 17th century Turkish, begin to enter the labial harmony and so then it starts entering a process to modern Turkish. The condition of the -A Uz suffix which is used as the 1st plural attachment of order / request mode is remarkable. They will be studied. In addition, in this article, the information about the work of the author, the author, the content and the content of our work by giving information about PhD work will be introduced.

Keywords :Hilyeta'l-Mulûk, Siyasatnameh, Zahireta’l-Mulûk, Ottoman Turkish.

© 2015 International Journal of Humanities and Education
Tasarım G2