IJHE Üye Girişi Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi Üye Girişi

KullanıcıAdı: Parola : Şifremi Unuttum Şifremi Unuttum

Makale Detayı


Başlık: Eski Türk Runik Harfli Metinlerdeki Askerî ve Siyasî Terimler ile Unvan Niteleyicilerin Özbek Türkçesindeki İzleri
Title: Traces of the Military and Political Terminology And the Appellations used in Old Turkic Runic Texts in Uzbek
Yazar(lar) : Saffet YILMAZ
Kategori : Beşeri Bilimler
Türü : Telif
Baskı : Cilt/Volume:4 Sayı/Issue:7
Sayfa : 260-296



Özet

Siyasî terimler ve askerî terimler, çok geniş bir coğrafyaya hükmetmiş devletler için büyük önem arz etmektedir. Tarihî bir geçmişe sahip dünya devletlerinde, siyasî-askerî terimler yönetici-yönetilen arasındaki temel ilişkiyi göstermektedir. Eski Türklerde genellikle devlet yapılanması siyasî ve askerî niteliktedir. Türklerin ilk yazılı belgeleri olan Bengü Taşlar, Türklerin siyasî ve askerî hayatının ilk örnekleridir. Bu çalışmada, 8-10. yüzyıllar arası Eski Türkçe runik metinlerde yer alan siyasî, askerî terimlerin ve unvan niteleyicilerinin Türk dilinde nasıl geliştiği ve Özbek Türkçesindeki izleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Eski Türkçe runik harfli metinlerdeki siyasî ve askerî terimlerin nasıl ortaya çıktığını, hangi amaç doğrultusunda kullanıldığını ve tarihî süreç içerisinde Özbek Türkçesinde geçirdiği ses ve anlam olaylarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmada eski Türk runik harfli metinler içerisinde II. Kök Türk Kaganlığı ve Ötüken Uygur Kaganlığı döneminden kalmış yazıtlar ve Yenisey yazıtları temel kaynak niteliğindedir. Bunun yanında Türkistan, Moğolistan ve Altay bölgesinde bulunan birçok irili ufaklı yazıt da taranmıştır. Çalışma sonucunda ise eski Türkçe runik metinlerde yer alan askerî ve siyasî terimler ile unvan niteleyicilerin Özbek Türkçesindeki ses ve anlam olayları ayrıntılı olarak verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Siyasî terimler, Askerî terimler, Runik metinler, Özbek Türkçesi.

Abstract

Political and military terms have great importance for states that have governed a vast geography. In world states with a historical past, political-military terms show the fundamental relation between ruler and the ruled. In ancient Turks, state structure is generally political and military. Bengü Stones, the first written documents of the Turks, are the first examples of Turkish political and military life. In this study development of political, military terms and title qualifiers of Old Turkic runic texts in the Turkic language and traces of the Uzbek Turkic language were tried to be determined. It is aimed to reveal how the political and military terms in the old Turkish runic-typed texts came into being, how they were used for what purpose, and the sound and semantic events that they had in Uzbek Turkic history. In the study, among the old Turkic runic letters the inscriptions left from the Kök Türk Khaganate II and Ötüken Uygur Khaganate periods and the Yenisey inscriptions are the main references. Additionally, many small and large inscriptions found in Turkistan, Mongolia and the Altai region were also reviewed. As a result of the study, the military and political terms and title qualifiers in the old Turkic runic texts as well as the sound and semantic events in Uzbek Turkic language have been given in detail.

Keywords :Political Terminology, Military Terminology, Runic Texts, Uzbek Turkic language.

© 2015 International Journal of Humanities and Education
Tasarım G2